“१ जूनपासून तुमचे गॅस कनेक्शन ब्लॉक होणार? गॅस कंपन्यांचा मोठा निर्णय; त्वरित करा ‘हे’ काम, नाहीतर बसणार आर्थिक फटका!”

जर तुमच्या स्वयंपाकघरात एकाच वेळी पाईपलाईन गॅस (PNG) आणि एलपीजी (LPG) सिलिंडर अशा दोन्ही सुविधा असतील, तर ही बातमी तुमच्यासाठी अत्यंत महत्त्वाची आहे. केंद्र सरकार आणि देशातील आघाडीच्या सरकारी तेल कंपन्या (इंडेन, भारत गॅस आणि एचपी गॅस) यांनी आता एकाच घरात दोन वेगवेगळ्या गॅस सेवा वापरणाऱ्या ग्राहकांविरोधात मोहीम उघडली आहे. सरकारच्या ‘नो ड्युएल गॅस कनेक्शन’ (No Dual Gas Connection) या धोरणांतर्गत, नियमबाह्य गॅस वापरणाऱ्यांचे एलपीजी कनेक्शन येत्या जून महिन्यापासून कायमचे खंडित केले जाणार आहे.

मोहिमेमागचे मुख्य कारण काय?
सध्या देशातील प्रमुख शहरांमध्ये आणि मोठ्या गृहनिर्माण सोसायट्यांमध्ये पाईपद्वारे मिळणारा नैसर्गिक गॅस (PNG) मोठ्या प्रमाणावर पोहोचला आहे. पीएनजी हा नेहमीच्या सिलिंडरच्या तुलनेत वजनाने हलका, सुरक्षित, स्वस्त आणि गॅस संपण्याची कटकट नसलेला पर्याय मानला जातो.अनेक नागरिकांनी घरात पीएनजी कनेक्शन तर घेतले, पण सुरक्षिततेचा पर्याय किंवा अतिरिक्त बॅकअप म्हणून आपले जुने एलपीजी सिलिंडर कनेक्शन स्वतःकडेच ठेवून घेतले आहे. मात्र, सरकारी नियमांनुसार एकाच निवासी पत्त्यावर दोन घरगुती गॅस कनेक्शन्स असणे पूर्णपणे बेकायदेशीर आहे. हीच अनधिकृत कनेक्शन शोधून काढण्यासाठी कंपन्यांनी आता जून महिन्याची डेडलाईन निश्चित केली आहे.

ग्राहकांचे काय होतील फायदे आणि तोटे?
फायदे (सर्वसामान्य आणि सरकारसाठी):
या धोरणामुळे बाजारपेठेतील एलपीजी सिलिंडरचा तुटवडा कमी होईल. अनेकदा घरगुती सबसिडीच्या सिलिंडरचा हॉटेल्स किंवा व्यावसायिक ठिकाणी होणारा काळाबाजार या मोहिमेमुळे रोखला जाईल. तसेच एकाच घरात दोन ज्वलनशील वायूंचे पर्याय असण्यापेक्षा एकच पर्याय असणे सुरक्षेच्या दृष्टीने जास्त हितावह आहे.

तोटे (ग्राहकांची चिंता):
अनेक ग्राहकांच्या मते, काही वेळा तांत्रिक बिघाडामुळे किंवा देखभाल दुरुस्तीसाठी पीएनजीचा पुरवठा काही तासांसाठी खंडित होतो. अशा वेळी घरात सिलिंडरचा बॅकअप असणे सोयीचे पडत होते, जे आता या नियमामुळे बंद होईल.

कायदेशीर कारवाई आणि दंड टाळण्यासाठी काय करावे?
तुमचे गॅस कनेक्शन ब्लॉक होऊ नये आणि भविष्यातील कायदेशीर कटकटी टाळण्यासाठी ग्राहकांना त्यांचे अतिरिक्त सिलिंडर त्वरित सरेंडर (जमा) करावे लागेल. ही प्रक्रिया खालीलप्रमाणे आहे:

एजन्सीला भेट: तुमच्या एलपीजी कंपनीच्या (HP, Indane किंवा Bharat Gas) स्थानिक वितरकाकडे जा.

अर्ज प्रक्रिया: तिथे उपलब्ध असलेला ‘कनेक्शन सरेंडर फॉर्म’ (माघारीचा अर्ज) व्यवस्थित भरून घ्या.

साहित्य सुपूर्द करणे: तुमचा रिकामी किंवा भरलेला सिलिंडर आणि रेग्युलेटर गॅस एजन्सीकडे जमा करा.

डिपॉझिट रिफंड: गॅस कनेक्शन घेताना तुम्ही जी सुरक्षा ठेव भरली होती, ती रक्कम थेट तुमच्या बँक खात्यात जमा (Refund) केली जाईल.

एनओसी मिळवणे: एजन्सीकडून गॅस जमा केल्याची अधिकृत पावती किंवा ना हरकत प्रमाणपत्र नक्की घ्या, जेणेकरून तुमचे पीएनजी कनेक्शन अखंडित सुरू राहील.

सिलिंडरच्या दरांबाबत सद्यस्थिती काय?
इंधनाच्या दरात होणाऱ्या चढ-उतारामुळे एलपीजी सिलिंडरच्या किमती पुन्हा वाढणार का, अशी चर्चा सर्वसामान्यांमध्ये सुरू आहे. मार्च २०२६ मध्ये गॅस सिलिंडरच्या दरात ६० रुपयांची वाढ झाली होती. प्रदीर्घ काळानंतर झालेल्या या वाढीनंतरही सध्या घरगुती सिलिंडर १ हजार रुपयांच्या आतच उपलब्ध आहे. आगामी काळात दरात आणखी वाढ होणार का, याबाबत अद्याप पेट्रोलियम मंत्रालयाकडून कोणतेही संकेत देण्यात आलेले नाहीत.थोडक्यात सांगायचे तर, जर तुमच्याकडे पीएनजी असेल, तर जून महिना उजाडण्यापूर्वीच तुमचे एलपीजी सिलिंडर सन्मानाने जमा करा, अन्यथा कंपनीकडून ते थेट ब्लॉक केले जाईल.