पुण्यात जलशयाचा पडदा सरकला! ३० वर्षांनंतर पाण्याच्या कुशीतून बाहेर आले विलोभनीय पांडवकालीन मंदिर; पाहा अद्भुत दृश्य!
पुणे जिल्ह्यातील एका प्रमुख धरणाच्या पाणलोट क्षेत्रातून पाणी ओसरल्यामुळे एक अत्यंत विलोभनीय आणि ऐतिहासिक चमत्कार समोर आला आहे. गेली अनेक वर्षे पाण्याच्या गर्द छायेत गडप असलेले एक प्राचीन, पांडवकालीन मंदिर अचानक पाण्याच्या बाहेर आले आहे. धरणाची पाणीपातळी खालावल्यामुळे या मंदिराचे अवशेष पूर्णपणे उघडे पडले असून, हे अद्भुत आणि विहंगम दृश्य पाहण्यासाठी परिसरातील नागरिकांनी आणि इतिहासप्रेमींनी नदीपात्राकडे एकच गर्दी केली आहे.
मिळालेल्या माहितीनुसार, पुण्यातील हे मंदिर शेकडो वर्षे जुने असून त्याची बांधणी हेमाडपंती किंवा पांडवकालीन शैलीतील आहे. अनेक दशकांपूर्वी जेव्हा या भागात धरणाची निर्मिती करण्यात आली, तेव्हा हे मंदिर आणि आजूबाजूचा परिसर पूर्णपणे पाण्याखाली गेला होता. साधारणपणे पावसाळ्यात आणि हिवाळ्यात हे मंदिर पाण्याच्या अथांग डोहात पूर्णपणे बुडलेले असते, मात्र यंदा उन्हाळ्याची तीव्रता वाढल्यामुळे आणि धरणातून पाण्याचा विसर्ग झाल्यामुळे हे मंदिर तब्बल ३० वर्षांनंतर इतक्या स्पष्ट स्वरूपात पाण्याच्या वर आले आहे.
मंदिराची रचना आणि त्यावरील कोरीव काम आजही थक्क करणारे आहे. इतकी वर्षे पाण्याच्या आत राहूनही या मंदिराच्या दगडी खांबांना, गाभाऱ्याला आणि छताला फारशी हानी पोहोचलेली नाही. मंदिराच्या भिंतींवर कोरलेल्या प्राचीन मूर्ती, नक्षीकाम आणि ऐतिहासिक शिलालेख आजही जसेच्या तसे पाहायला मिळत आहेत. पाणी ओसरल्यानंतर मंदिरावर साचलेली शेवाळ आणि चिखल बाजूला झाल्यावर या मंदिराचे मूळ वैभव आणि काळ्या पाषाणातील कोरीव सौंदर्य अधिकच खुलून दिसत आहे, जे पाहताना डोळ्यांचे पारणे फिटते.
या अद्भुत घटनेची माहिती वाऱ्यासारखी परिसरात पसरताच स्थानिक ग्रामस्थांमध्ये आनंदाचे आणि आदराचे वातावरण निर्माण झाले आहे. अनेक वर्षांनी आपल्या पूर्वजांचे हे पवित्र स्थान डोळ्यांसमोर आल्यामुळे भाविक भावुक झाले असून, त्यांनी मंदिरात जाऊन स्वच्छता केली आणि विधिवत पूजा-आरतीही केली. “हे केवळ मंदिर नाही, तर आमच्या संस्कृतीचा आणि इतिहासाचा जिवंत ठेवा आहे, जो निसर्गाने पुन्हा एकदा आमच्या स्वाधीन केला आहे,” अशा भावना स्थानिक ज्येष्ठ नागरिकांनी व्यक्त केल्या आहेत.
इतिहास संशोधक आणि पुरातत्व विभागाच्या तज्ज्ञांच्या मते, पुणे आणि आसपासच्या परिसरात अशा अनेक ऐतिहासिक वास्तू आणि मंदिरे आहेत जी धरणांच्या निर्मितीदरम्यान जलमय झाली. हे मंदिर सातवाहन किंवा यादव काळातील असण्याची शक्यता वर्तवली जात असून, यावरील कोरीव कामाचा अभ्यास करून याच्या अचूक कालखंडाचा शोध घेण्याचा प्रयत्न आता संशोधक करत आहेत. पाणी पुन्हा वाढण्यापूर्वी या मंदिराचे दस्तऐवजीकरण (Documentation) आणि फोटोग्राफी करण्याचे कामही वेगाने सुरू आहे.
निसर्गाचा हा अद्भुत खेळ फार काळासाठी उघडा राहणार नाही, कारण आगामी मान्सूनच्या आगमनानंतर धरण पुन्हा एकदा पाण्याने तुडुंब भरेल आणि हे पांडवकालीन मंदिर पुन्हा जलमय होऊन पाण्याच्या कुशीत गडप होईल. तोपर्यंतच्या मर्यादित काळासाठी का होईना, पण इतिहासाचा हा सुवर्णकाळ डोळ्यांत साठवून ठेवण्यासाठी पुणेकरांची पावले आता या रहस्यमयी मंदिराच्या दिशेने वळू लागली आहेत.
