राज्यातील रक्तपेढ्यांसाठी एफडीएची नवी ‘गाइडलाईन’!; ई-रक्तकोश पोर्टलवर दररोज साठा अपडेट करणे बंधनकारक
महाराष्ट्रातील रक्तपेढ्या आणि रक्त साठवणूक केंद्रांमध्ये पारदर्शकता, गुणवत्ता आणि सुरक्षितता आणण्यासाठी अन्न व औषध प्रशासनाने (FDA) मोठा निर्णय घेतला आहे. एफडीएने प्रथमच राज्यातील सर्व रक्तपेढ्यांसाठी एक सर्वसमावेशक नियमावली (SOP) जारी केली आहे. रक्त संकलनापासून ते रुग्णाला रक्त मिळेपर्यंतच्या प्रत्येक टप्प्यावर नियमांचे काटेकोर पालन करणे आता बंधनकारक असणार आहे.
तपासणीत आढळल्या गंभीर त्रुटी; FDA ची कठोर पावले
राज्यातील काही रक्तपेढ्यांच्या तपासणी दरम्यान नियमांचे गंभीर उल्लंघन होत असल्याचे एफडीएच्या निदर्शनास आले होते. मानवी रक्त आणि रक्तघटकांना कायद्यानुसार ‘औषध’ म्हणून मान्यता आहे. त्यामुळे वैध परवान्याशिवाय आणि नियमांना डावलून होणाऱ्या कारभारावर आळा घालण्यासाठी प्रशासनाने ही नवीन नियमावली लागू केली आहे.
एफडीएचे ५ मुख्य आणि कठोर आदेश
राज्यातील सर्व परवानाधारक रक्तपेढ्यांना त्यांच्याकडील रक्तसाठ्याची (Blood Stock) माहिती दररोज ई-रक्तकोश पोर्टलवर अद्ययावत करणे बंधनकारक राहील.औषधे व प्रसाधने कायद्यातील अनुसूची ‘एफ’ (Schedule F) मधील सर्व तरतुदींचे १००% पालन करावे लागेल.प्रत्येक रक्तपेढीने नियमितपणे स्वतःच्या कार्यपद्धतीचे ‘सेल्फ ऑडिट’ करून रिपोर्ट तयार ठेवणे गरजेचे आहे.रक्त साठवणुकीसाठी ‘कोल्ड चेन’ (Cold Chain) आणि योग्य लेबलिंगच्या नियमांचे तंतोतंत पालन करावे लागेल.गोळा केलेल्या प्रत्येक रक्तपिशवीची एचआयव्ही (HIV), हिपॅटायटिस बी आणि सी, सिफिलिस आणि मलेरियाची सखोल तपासणी करणे बंधनकारक आहे.
दुर्लक्ष केल्यास परवाना होणार रद्द!
एफडीएने स्पष्ट केले आहे की, सुरक्षित आणि गुणवत्तापूर्ण रक्त मिळणे हा प्रत्येक रुग्णाचा मूलभूत अधिकार आहे. त्यामुळे ज्या रक्तपेढ्यांमध्ये प्रशिक्षित वैद्यकीय अधिकारी किंवा तांत्रिक कर्मचारी नसतील,रक्तदान शिबिरांमध्ये आवश्यक सुविधा नसतील,किंवा साठ्याची माहिती पोर्टलवर नोंदवली जाणार नाही,अशा रक्तपेढ्यांवर आणि केंद्रांवर कठोर कायदेशीर कारवाई केली जाईल तसेच त्यांचा परवाना रद्द केला जाऊ शकतो.
नागरिकांसाठी महत्त्वाचे
आता रुग्णांच्या नातेवाईकांना ई-रक्तकोश पोर्टलवर राज्यातील कोणत्याही रक्तपेढीतील रक्ताच्या साठ्याची अचूक माहिती मिळणे अधिक सोपे होणार असून, काळाबाजार आणि अनधिकृत वसुलीला आळा बसणार आहे.
